رژیم غذایی مناسب برای کودکان دیابتی

به گزارش روابط عمومی بیمارستان امام سجاد(ع) یاسوج، سیده زهرا دادگر کارشناس تغذیه و رژیم درمانی این مرکز آموزشی درمانی در یادداشت علمی به موضوع تغذیه مناسب برای کودکان دیابتی پرداخت:
رژیم درمانی و نکات تغذیه‌ای در کودکان دیابتی
دیابت در کودکان یکی از بیماری‌های متابولیک مهم است که نیازمند مدیریت هم‌زمان دارودرمانی، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی و آموزش خانواده است. هدف از رژیم غذایی در کودکان مبتلا به دیابت، علاوه بر کنترل قند خون، حفظ رشد و تکامل طبیعی کودک و پیشگیری از عوارض بیماری است.
۱. اهداف تغذیه‌درمانی
حفظ قند خون در محدوده هدف.
تأمین انرژی کافی برای رشد و تکامل کودک.
پیشگیری از افت و افزایش شدید قند خون.
حفظ وزن و رشد متناسب با سن.
کاهش خطر عوارض طولانی‌مدت دیابت.
ایجاد عادات غذایی سالم در خانواده.
۲. اصول رژیم غذایی در دیابت اطفال
الف) کربوهیدرات‌ها
کربوهیدرات‌ها مهم‌ترین عامل افزایش قند خون پس از غذا هستند. مقدار و زمان مصرف آن‌ها باید با دوز انسولین هماهنگ باشد.
استفاده از نان سبوس‌دار، جو دوسر و غلات کامل
محدود کردن قندهای ساده و نوشیدنی‌های شیرین
توجه به مقدار کربوهیدرات هر وعده
ب) پروتئین‌ها
برای رشد و ترمیم بافت‌ها ضروری هستند.
گوشت کم‌چرب
مرغ و ماهی
تخم‌مرغ
حبوبات و لبنیات
ج) چربی‌ها
بهتر است چربی‌های غیراشباع جایگزین چربی‌های اشباع و ترانس شوند.
روغن زیتون
مغزها
آووکادو
ماهی‌های چرب
د) میوه و سبزیجات
دریافت فیبر، ویتامین‌ها و مواد معدنی اهمیت زیادی دارد.
سبزیجات تازه و متنوع
میوه کامل به‌جای آبمیوه
مصرف میوه با توجه به مقدار کربوهیدرات آن
۳. تقسیم وعده‌های غذایی
الگوی مناسب برای بسیاری از کودکان دیابتی شامل موارد زیر است:
سه وعده اصلی صبحانه، ناهار و شام
دو تا سه میان‌وعده در صورت نیاز
تنظیم زمان و ترکیب وعده‌ها متناسب با برنامه انسولین و فعالیت کودک
نکته: میان‌وعده برای تمام کودکان دیابتی اجباری نیست و به نوع انسولین و شرایط کودک بستگی دارد.
۴. شمارش کربوهیدرات‌ها
یکی از مهم‌ترین روش‌های تغذیه‌درمانی در دیابت نوع یک، شمارش کربوهیدرات است.
در این روش مقدار کربوهیدرات هر وعده غذایی محاسبه می‌شود تا دوز انسولین وعده غذایی بر اساس نسبت انسولین به کربوهیدرات تنظیم شود.
ماده غذایی کربوهیدرات تقریبی
یک برش نان تست ۱۵ گرم
یک سیب کوچک ۱۵ گرم
یک لیوان شیر ۱۲ گرم
نصف لیوان برنج پخته ۲۲ گرم
نصف لیوان آب پرتقال ۱۵ گرم
یک موز متوسط ۲۷ گرم
معمولاً یک واحد کربوهیدرات برابر با ۱۵ گرم کربوهیدرات است.

. مدیریت افت قند خون
قند خون کمتر از ۷۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر به‌عنوان افت قند خون در نظر گرفته می‌شود.
علائم:
تعریق و لرزش
گرسنگی ناگهانی
رنگ‌پریدگی
تپش قلب
گیجی و اختلال تمرکز
در موارد شدید تشنج یا کاهش سطح هوشیاری


درمان:
در کودک هوشیار که قادر به بلع است، معمولاً ۱۵ گرم کربوهیدرات سریع‌الجذب داده می‌شود و پس از ۱۵ دقیقه قند خون مجدداً بررسی می‌شود. در کودکان کوچک‌تر مقدار مورد نیاز ممکن است کمتر باشد و باید طبق برنامه درمانی تعیین شود.
منابع مناسب:
قرص گلوکز
آبمیوه
محلول قند یا شکر در آب

در صورت کاهش هوشیاری یا تشنج، نباید چیزی از راه دهان داده شود. استفاده از گلوکاگون طبق دستور درمانی و دریافت کمک اورژانسی ضروری است.
۷. تغذیه و فعالیت بدنی
فعالیت بدنی منظم برای کودکان دیابتی ضروری است.
حداقل ۶۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط تا شدید در روز توصیه می‌شود.
قبل از ورزش، قند خون بررسی شود.
در صورت نیاز، میان‌وعده کربوهیدراتی مصرف شود.
هنگام ورزش، منبع قند سریع‌الجذب همراه کودک باشد.
احتمال افت قند خون تا چند ساعت پس از ورزش، به‌خصوص هنگام شب، وجود دارد.