به گزارش روابط عمومی بیمارستان امام سجاد(ع) یاسوج، سیده زهرا دادگر کارشناس تغذیه و رژیم درمانی این مرکز آموزشی درمانی به مناسبت هفته ملی سلامت ، دریادداشت علمی به موضوع اهمیت مصرف لبنیات برای سلامتی پرداخت:
اهمیت مصرف لبنیات
لبنیات یکی از اجزای مهم رژیم غذایی است. درکشور ما متاسفانه سرانه مصرف شیر طی سالهای گذشته به علل مختلف کاهش یافته و از استانداردهای جهانی بیش از پیش فاصله گرفته است و همین امر می تواند زمینه ساز شیوع بیماریهایی همچون فشار خون بالا، سرطان، پوکی استخوان و حتی شکستگی های متعدد استخوانی شود. همچنین کاهش مصرف شیر در جامعه می تواند منجر به کوتاهی قد نسل جدید نیز شود.
مواد مغذی موجود در لبنیات
لبنیات، منبع مناسب برای دریافت کلسیم بدن هستند، یک ماده مغذی ضروری که برای حفظ استحکام استخوانها و دندانها به آن نیاز داریم. همچنین قلب، اعصاب و ماهیچههای بدن شما برای بهبود عملکردشان به کلسیم نیاز دارند. اگر کلسیم نباشد، امکان انقباض ماهیچهها، لختهشدن خون و اختلال در فرایندهای حیاتی بدن بالا میرود. مواد مغذی موجود در شیر عبارتند از:
کلسیم: شیر و لبنیات بهترین منبع غذایی تأمین کننده کلسیم در رژیم غذایی افراد میباشد. ۹۹ درصد کلسیم بدن در استخوانها و دندانها موجود است و کمتر از یک درصد کلسیم بدن در عملکردهای متابولیکی حیاتی نظیر انقباض و انبساط عروق، عملکرد عضلانی، انتقال عصبی، سیگنالهای داخل سلولی و ترشح هورمون شرکت دارد. بنابراین دریافت این عنصر به صورت روزانه برای حفظ عملکرد طبیعی بدن بسیار ضروری است. روزانه ۱۰۰۰ میلی گرم کلسیم مورد نیاز است و با مصرف یک لیوان شیر حدود ۳۰۰ میلی گرم کلسیم تأمین میشود و با مصرف روزانه سه واحد از این گروه تقریباً تمام کلسیم مورد نیاز بدن تأمین میشود.
پروتئین: شیر و لبنیات هم چنین حاوی پروتئین هستند، یک لیوان شیر حدود ۶-۷ گرم پروتئین دارد.
ویتامین B2: شیر یکی از منابع خوب B2 است این ویتامین محلول در آب است با مصرف سه واحد شیر و لبنیات در روز تقریباً نصف ویتامین مورد نیاز بدن تأمین میشود.
ویتامین B6: این ویتامین برای ساخت پروتئینهای بدن ضروری است و در محصولات لبنی وجود دارد.
ویتامین B12: یکی از عناصر ضروری برای تشکیل گلبول قرمز خون ویتامین B12 است و در لبنیات وجود دارد.
فسفر: فسفر از ترکیبات مهم سلولهای بدن است و در واکنشهای شیمیایی بدن و هم چنین فعال کردن آنزیمها، ویتامینها و و ایجاد انرژی نقش بسزایی دارد. فسفر به همراه کلسیم در تشکل استخوانها عمل میکند و در ساخت بافتهای عضلانی، مغز و اعصاب دخالت دارد. مصرف یک لیوان شیر معادل ۳۰ درصد از نیاز روزانه به فسفر را تأمین میکند.
فواید لبنیات برای کودکان
شیر به عنوان یکی از منابع اساسی ویتامین D، برای رشد و سلامت استخوان و دندانها بسیار ضروری است. چربی موجود در شیر نیز برای رشد کودک حائز اهمیت است. این نکته را باید در نظر داشته باشید که پزشکان توصیه میکنند برای کودکان زیر یک سال خود، بهتر است از شیر گاو استفاده نکنید.
ماست یکی دیگر از منابع غنی لبنی برای کودکان است. ماست با داشتن مواد مغذی از جمله کلسیم، پتاسیم، پروتئین، چربی و همچنین هضم آسان می تواند یک غذای خوشمزه و کامل برای کودک شما باشد. برای تشویق کودکان به مصرف ماست می توانید از مخلوط ماست و میوهها و یا ماستهای طعم دار استفاده کنید.
پنیر به دلیل تنوع زیاد و طعم دلنشین در بین کودکان طرفداران زیادی دارد. پنیر را می توان به همراه نان و یا سبزیجات به وعدههای غذایی کودک اضافه کرد. البته بهتر است برای تغذیه کودکان خود از پنیرهای کم نمک و سبک استفاده کنید.
خامه را نیز میتوان در لیست محصولات لبنی برای تامین ویتامین دی و کلسیم بدن کودک قرار داد. باید توجه داشته باشیم که به دلیل چربی بالای خامه، باید در میزان مصرف آن دقت بیشتری به خرج داد.
اهمیت مصرف شیر و محصولات لبنی در دوره بلوغ
همه افراد باید در روز حداقل ۲ واحد لبنیات مصرف کنند. این موضوع در دوران بلوغ اهمیت بیشتری پیدا میکند. چرا که مواد موجود در لبنیات تأثیر زیادی در رشد و تامین مواد مغذی بدن دارد. مصرف شیر و لبنیات ازاینجهت اهمیت بیشتری دارد که اگر میزان مصرف آن کمتر از حد طبیعی باشد، بدن دچار مشکلات عملکردی و ساختاری میشود.
لبنیات به دلیل داشتن کلسیم و دیگر مواد موردنیاز بدن، در حرکت و تنظیم فعالیتهای هورمونی بدن نقش اساسی دارد و بهتر است نوجوانان برای جلوگیری از مشکلات جسمی، مصرف شیر و لبنیات را جدی بگیرند.
یکی دیگر از مزایای لبنیات و مخصوصا شیر جلوگیری از التهاب دردناک و سفتی مفاصل در سنین بزرگسالی است که اگر در نوجوانی بهاندازه مصرف شود، ضمن تقویت استخوانها و حفظ توده بدنی از ابتلا به بیماریهای استخوان و مفاصل نیز جلوگیری میکند.
فواید مصرف لبنیات برای بزرگسالان
مصرف لبنیات از کودکی تا پیری بسیار اهمیت دارد. برخی فواید مصرف محصولات لبنی در بزرگسالان عبارت است از:
تحقیقات مختلفی از تاثیر مثبت مصرف محصولات لبنی در پیشگیری از سرطان کولورکتال و تخمدان، حفظ فشار خون طبیعی و انقباض عضلانی گزارش شده است.
کلسیم در شیر به راحتی جذب می شود و به همین دلیل است که شیر و فراورده های لبنی منابع قابل اعتماد کلسیم هستند.
کلسیم موجود در شیر نقش مهمی در تظیم فشار خون دارد .تحقیقات نشان داده است که در جوامعی که شیر و لبنیات کافی مصرف می کنند شیوع فشارخون بالا و بیماری های قلبی و عروقی کمتر است.
شیر و فرآورده های لبنی نقش اساسی در رشد و استحکام استخوان ها بویژه در دوران کودکی و نوجوانی که توده استخوانی در حال شکل گیری است ، دارد
مصرف کافی شیر و لبنیات (3-2 واحد) روزانه برای حفظ و ارتقاء سلامت استخوان ها و جلوگیری از بروز پوکی استخوان در بزرگسالان ضروری است.
در حالی که مصرف شیر با کاهش خطر ابتلا به بیماریهای غیر واگیر مانند پوکی استخوان و احتمالاً سرطان روده بزرگ و دیابت نوع 2 همراه است، نگرانی در مورد ارتباط احتمالی بین مصرف زیاد لبنیات و سایر بیماریهای غیر واگیر مانند بیماری های قلبی عروقی و سرطان پروستات بیان شده است که نتایج جدید مطالعات مروری سیستماتیک نشان می دهد که هیچ ارتباط معناداری بین چربی شیر اشباع لبنیات و سکته های قلبی و مغزی و بیماری های قلبی وجود ندارد.
