به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج ؛دکتر جانمحمد ملک زاده دانشیار گروه علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی یاسوج گفت: در ماه مبارک رمضان، روزهداری موجب تغییرات متعددی در عملکرد بدن میشود که در صورت رعایت الگوی صحیح تغذیه، میتواند اثرات مثبتی بر سلامت عمومی بدن داشته باشد.
وی با اشاره به تأثیر مستقیم روزه بر تنظیم متابولیسم، کنترل قند خون، فشار خون و وزن بدن، تأکید کرد: اصول تغذیهی صحیح در این ماه کلید بهرهمندی از فواید جسمی و روحی روزهداری است.
تغییرات فیزیولوژیک در زمان روزهداری
بهگفتهی دکتر ملکزاده، با کاهش قند خون در طول روز، بدن برای تأمین انرژی به چربیسوزی روی میآورد و همین امر موجب ایجاد اجسام کتونی و بوی خاص دهان در روزهداران میشود. این فرآیند در کنار افزایش فعالیت سلولهای ایمنی با خاصیت ضدسرطانی، میتواند نقش مثبتی در ارتقای سیستم ایمنی بدن ایفا کند. همچنین، در صورت کنترل کالری دریافتی، روزهداری میتواند به کاهش تدریجی فشار خون، قند خون و وزن بدن کمک کند.
اصول تغذیهی صحیح در ماه رمضان
وی در ادامه افزود: در فاصلهی افطار تا سحر، ۲ تا ۳ لیتر آب و مایعات مصرف شود تا کمآبی بدن جبران گردد. از مصرف غذاهای شور، شیرینیهای زیاد و قندهای ساده باید پرهیز کرد، زیرا این مواد سبب افزایش تشنگی و خستگی زودهنگام میشوند. در مورد نوشیدنیها نیز بهتر است از چای کمرنگ استفاده شود و از چای پررنگ و قهوه خودداری گردد، چون این نوشیدنیها موجب دفع بیشتر آب از بدن میشوند.
وعدهی سحر؛ تأمین انرژی پایدار
دکتر ملکزاده با تاکید بر اهمیت وعدهی سحر خاطر نشان کرد: مصرف کربوهیدراتهای پیچیده مانند حبوبات، غلات کامل (نان سنگک، جو و سبوسدار) و پروتئین کافی از گوشت کمچرب، مرغ، ماهی، تخممرغ و لبنیات کمچرب را از عوامل مؤثر بر پایداری انرژی و کنترل گرسنگی است. خوردن میوهها و سبزیجات آبدار و نوشیدن آب کافی نیز از نکات ضروری سحر است. در مقابل، مصرف قندهای ساده مانند قند، مربا، نوشابه و عسل باید محدود شود تا از افت ناگهانی قند خون جلوگیری گردد.
وعدهی افطار؛ بازگشت تدریجی بدن به حالت طبیعی
دکتر ملکزاده برای شروع افطار توصیه میکند با خرما، آب گرم یا سوپ روزه را باز کرده و چند دقیقه بعد وعدهی اصلی صرف شود تا ولع غذا و پرخوری کاهش یابد. در ساعتهای بین افطار تا سحر نیز مصرف میوه و سبزیجات به عنوان میانوعده سبک، به تنظیم اشتها کمک میکند و مانع از دریافت کالری بیش از نیاز میشود.
کاهش وزن و حفظ تناسب اندام
وی همچنین گفت: روزهداری در صورت رعایت میزان کالری مصرفی متناسب با نیاز روزانه بدن، فرصت مناسبی برای تنظیم وزن است. استفاده از غذاهای کمچرب، کمشیرین و تقسیم وعدهها در طول شب بهترین روش برای کاهش وزن سالم است.
توصیهها برای بیماران خاص
به گفتهی دکتر ملکزاده، بیماران خصوصاً دیابتیها باید پیش از روزهداری با پزشک خود مشورت کنند تا در صورت نیاز، نوع یا دز دارو تغییر یابد.وی توصیه میکند بیماران دیابتی در وعدهی سحر بهجای قندهای ساده از کربوهیدراتهای پیچیده استفاده کنند تا سطح قند خون بهتدریج افزایش یابد. در نهایت، اگر بیمار نیازمند مصرف دارو در ساعات روز باشد و امکان جایگزینی با نوع طولانیاثر وجود نداشته باشد، بهتر است از روزهداری پرهیز کند.
علت افت تمرکز
این دانشیار علوم تغذیه تأکید کرد: افت تمرکز در روزهداران ناشی از کاهش شدید قند خون است. راهکار پیشگیری از آن، مصرف مواد دارای کربوهیدرات دیرجذب (حبوبات، غلات کامل، نان سبوسدار) و پرهیز از قندهای ساده در وعده سحر است تا عملکرد مغز در طول روز پایدار بماند.