پژوهشگران در دانشگاه های نسل ۴ و ۵ بخصوص حوزه سلامت در عصر جدید همواره به دنبال راهکارهایی برای افزایش هزینه-اثربخشی پژوهش هستند.
هدف از این اقدام این بوده که با کمترین هزینه، بیشترین سود علمی، کاربردی و سیاستی از نتایج پژوهش‌ها حاصل شود.
مهم‌ترین راهکارهای افزایش هزینه‌اثربخشی پژوهش در سازمان‌های سلامت عبارتند از:
1. اولویت‌بندی پژوهش‌ها بر اساس نیازهای واقعی سلامت جامعه:
انتخاب موضوعات پژوهشی باید بر پایه بار بیماری‌ها، نیازهای خدماتی و اولویت‌های ملی سلامت باشد تا نتایج آن بیشترین بازده را داشته باشد.
2. استفاده از روش‌های پژوهش ترکیبی (میکس) و داده‌های ثانویه:
بهره‌گیری از داده‌های موجود (مثل پرونده‌های الکترونیک سلامت یا بانک‌های اطلاعاتی) می‌تواند هزینه جمع‌آوری داده‌ها را کاهش دهد.
3. همکاری بین‌بخشی و بین‌سازمانی:
تشکیل شبکه‌های تحقیقاتی بین دانشگاه‌ها، بیمارستان‌ها و مراکز پژوهشی موجب به‌اشتراک‌گذاری منابع و کاهش هزینه‌های تکراری می‌شود.
4. به‌کارگیری فناوری و هوش مصنوعی(AI) در طراحی و تحلیل پژوهش:
ابزارهای تحلیلی هوشمند باعث صرفه‌جویی زمانی، افزایش دقت و کاهش هزینه‌های انسانی می‌شوند. که البته با مقاومت و عدم درک صحیح بالایی روبرو است.
5. مدیریت مؤثر منابع انسانی پژوهش:
آموزش پژوهشگران در زمینه طراحی اقتصادی پژوهش و استفاده از نرم‌افزارهای کارآمد می‌تواند هزینه‌ها را کاهش دهد.
6. نظارت و ارزیابی مستمر بر خروجی و تأثیر پژوهش‌ها:
سنجش اثرگذاری نتایج پژوهش بر سیاست‌گذاری و عملکرد نظام سلامت، از انجام پروژه‌های کم‌فایده جلوگیری می‌کند.
7. تشویق پژوهش‌های کاربردی و انتقال دانش به عمل (Knowledge Translation):
با انتقال سریع نتایج پژوهش به عمل و سیاست، بازده سرمایه‌گذاری در پژوهش افزایش می‌یابد.