به گزارش روابط عمومی بیمارستان امام سجاد(ع) یاسوج، سیده زهرا دادگر کارشناس تغذیه و رژیم درمانی این مرکز آموزشی درمانی در یادداشت علمی به موضوع تغذیه مناسب برای کودکان پرداخت:
تغذیه سالم در دوران رشد؛ چگونه با انتخاب‌های غذایی درست، آینده‌ای سالم‌تر برای کودکان بسازیم؟
دوران کودکی یکی از حساس‌ترین و مهم‌ترین مراحل زندگی انسان است؛ دورانی که پایه‌های سلامت جسمی، ذهنی و حتی متابولیک فرد در آن شکل می‌گیرد. در این مرحله، بدن کودک با سرعت قابل‌توجهی در حال رشد است و مغز، استخوان‌ها، عضلات و سیستم ایمنی برای تکامل صحیح به دریافت مواد مغذی کافی نیاز دارند.
تغذیه مناسب در سنین رشد تنها به تأمین کالری مورد نیاز بدن محدود نمی‌شود، بلکه کیفیت مواد غذایی مصرفی نیز اهمیت زیادی دارد. انتخاب‌های غذایی در این دوران می‌توانند بر قدرت یادگیری، تمرکز، رشد قدی، سلامت استخوان‌ها و حتی احتمال ابتلا به بیماری‌های مزمن در بزرگسالی تأثیرگذار باشند.


چرا تغذیه در دوران رشد اهمیت ویژه‌ای دارد؟
در دوران کودکی، سلول‌ها با سرعت زیادی تقسیم و بافت‌های مختلف بدن در حال تکامل هستند. به همین دلیل، کمبود برخی مواد مغذی می‌تواند پیامدهای مهمی به همراه داشته باشد.
برای مثال:
کمبود آهن ممکن است باعث کم‌خونی، خستگی و کاهش تمرکز شود.
کمبود کلسیم و ویتامین D می‌تواند سلامت استخوان‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.
دریافت ناکافی پروتئین ممکن است رشد و ترمیم بافت‌های بدن را مختل کند.
کمبود اسیدهای چرب ضروری می‌تواند بر عملکرد طبیعی مغز و سیستم عصبی اثر بگذارد.
۵ ماده مغذی که نباید در رژیم غذایی کودکان فراموش شوند
۱. کلسیم و ویتامین D؛ راز استخوان‌های سالم
این دو ماده در رشد و استحکام استخوان‌ها و دندان‌ها نقش مهمی دارند. شیر، ماست، پنیر و مواد غذایی غنی‌شده از منابع مناسب کلسیم هستند.
۲. آهن؛ سوخت اکسیژن‌رسانی به مغز
آهن برای ساخت هموگلوبین ضروری است. گوشت، عدس، لوبیا و سایر حبوبات از منابع آن هستند. همراه کردن منابع گیاهی آهن با ویتامین C جذب آهن را افزایش می‌دهد.
۳. پروتئین؛ سازنده بدن کودک
پروتئین برای ساخت عضلات، ترمیم بافت‌ها و تولید آنزیم‌ها و هورمون‌ها ضروری است. تخم‌مرغ، مرغ، ماهی، گوشت و حبوبات منابع مهم آن هستند.
۴. امگا ۳؛ دوست مغز و سیستم عصبی
اسیدهای چرب امگا ۳، به‌ویژه DHA، در تکامل مغز و بینایی نقش دارند. ماهی‌های چرب و برخی مغزها و دانه‌ها از منابع این چربی‌های مفید هستند.
۵. ویتامین‌ها و آنتی‌اکسیدان‌ها؛ محافظان سلامت
میوه‌ها و سبزیجات رنگارنگ حاوی ویتامین‌ها، مواد معدنی و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی هستند که به عملکرد طبیعی سیستم ایمنی و سلامت سلول‌ها کمک می‌کنند.
آیا تغذیه می‌تواند بر هوش و یادگیری کودکان تأثیر بگذارد؟
بله. مغز کودک برای رشد و عملکرد طبیعی به انرژی و مواد مغذی متعددی نیاز دارد. آهن، ید، روی، ویتامین‌های گروه B و اسیدهای چرب ضروری در عملکرد طبیعی سیستم عصبی نقش دارند.
کمبود برخی از این مواد، به‌خصوص در دوره‌های حساس تکامل مغز، می‌تواند بر توجه، حافظه و توانایی‌های شناختی اثر منفی بگذارد. به همین دلیل، صبحانه کامل و متعادل و دریافت منظم وعده‌های غذایی اهمیت زیادی دارد.
اشتباه تغذیه‌ای رایج والدین؛ چاق‌تر بودن همیشه به معنای سالم‌تر بودن نیست!
یکی از باورهای نادرست در میان برخی خانواده‌ها این است که هرچه کودک وزن بیشتری داشته باشد، سالم‌تر و قوی‌تر است.
در حالی که سلامت کودک باید بر اساس روند رشد قد و وزن، شاخص توده بدنی متناسب با سن و جنس و وضعیت عمومی او ارزیابی شود.
مصرف بیش از اندازه خوراکی‌های پرکالری، نوشیدنی‌های شیرین، تنقلات شور و غذاهای فرآوری‌شده ممکن است باعث اضافه‌وزن و افزایش خطر مشکلات متابولیک در آینده شود.
چگونه یک الگوی غذایی سالم برای کودک ایجاد کنیم؟
جایگزین کردن آب به‌جای نوشیدنی‌های شیرین.
محدود کردن غذاهای آماده و تنقلات صنعتی.
فراهم کردن فرصت فعالیت بدنی و خواب کافی.
پرهیز از اجبار، تنبیه یا تشویق کودک با خوراکی‌ها.
یک نکته مهم درباره مکمل‌های غذایی
همه کودکان به مصرف مکمل‌های ویتامینی و مواد معدنی نیاز ندارند. در کودکانی که رژیم غذایی متنوع و کافی دارند، بسیاری از نیازهای تغذیه‌ای از طریق غذا تأمین می‌شود. تجویز مکمل‌هایی مانند آهن و ویتامین D باید بر اساس سن، شرایط تغذیه‌ای، دستورالعمل‌های معتبر و ارزیابی پزشک انجام شود.
سخن پایانی
تغذیه سالم در دوران کودکی، فراتر از یک برنامه غذایی روزانه است؛ این موضوع یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده سلامت نسل آینده محسوب می‌شود. توجه به کیفیت غذا، تنوع مواد مغذی و شکل‌گیری عادات غذایی مناسب از همان سال‌های نخست زندگی می‌تواند زمینه‌ساز رشد مطلوب، یادگیری بهتر و کاهش خطر بسیاری از بیماری‌های آینده باشد.
فراموش نکنیم: کودکان امروز، بزرگسالان فردا هستند و سلامت آینده آن‌ها تا حد زیادی از سفره غذایی امروز خانواده آغاز می‌شود.