اجرای موفق این برنامه نیازمند اعتماد و همکاری مردم است

در نشست پایش برنامه ملی پزشکی خانواده و نظام ارجاع با حضور تیم ارزیاب وزارت بهداشت، نماینده ولی‌فقیه در استان و فرماندار شهرستان بویراحمد، اجرای این برنامه را گامی حیاتی برای کاهش هزینه‌های درمانی مردم، برقراری عدالت در سلامت و حرکت به سمت پیشگیری‌محوری دانسته و بر عزم همگانی برای عملیاتی شدن موفق آن در استان تأکید کردند.
نماینده ولی‌فقیه در استان: نظام ارجاع، کلید تحقق عدالت در سلامت و صیانت از هزینه‌های مردم است
 
یاسوج روابط عمومی معاونت بهداشت، در این نشست که با هدف ارزیابی و بررسی موانع اجرای برنامه پزشکی خانواده در شهرستان بویراحمد برگزار شد، حضرت آیت‌الله سید نصیر حسینی، نماینده ولی‌فقیه در استان، ضمن تأکید بر جایگاه والای سلامت در آموزه‌های دینی اظهار داشت: اسلام نسبت به حفظ سلامت جسم و روان دستورات پیشرویی دارد و وظیفه ماست که با بهره‌گیری از ظرفیت‌های نظام جمهوری اسلامی، امکانات را عادلانه توزیع کنیم.
 
وی با حمایت از اجرای طرح پزشکی خانواده و نظام ارجاع، افزود: این طرح با جلوگیری از اتلاف وقت و هزینه‌های درمانی و ساماندهی مراجعات، دسترسی اقشار کم‌برخوردار و مناطق صعب‌العبور به خدمات پزشکی را تسهیل می‌کند.
 
آیت‌الله حسینی همچنین بر لزوم تشکیل شناسنامه سلامت برای آحاد جامعه و اطلاع‌رسانی دقیق به مردم جهت مراجعه از مسیر ارجاع تأکید کرد تا از مراجعات غیرضروری مستقیم به مراکز تخصصی خارج از استان و تحمیل هزینه‌های سنگین به خانواده‌ها جلوگیری شود.
 

مشاور عالی معاونت بهداشت   دکتر تاملی مشاور عالی معاونت بهداشت وزارت بهداشت و سرپرست تیم پایش کشوری، در نشست ارزیابی اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع در استان کهگیلویه و بویراحمد، با اشاره به پیشینه تاریخی وظایف حاکمیت‌ها اظهار داشت: از دیرباز سه وظیفه اصلی و غیرقابل‌واگذاری برای دولت‌ها تعریف شده که شامل امنیت، آموزش و سلامت است، چراکه تولیت این سه حوزه به‌هیچ‌وجه قابل برون‌سپاری کامل نیست و دولت‌ها باید متولی مستقیم آن باشند.
 
وی با استناد به فرمایشات دینی پیرامون دو نعمت صحت و امنیت و گرامیداشت تلاش‌های جهادگران بهداشت تصریح کرد: سربازان گمنام حوزه بهداشت همواره در خط مقدم پیشگیری تلاش می‌کنند، اما اهمیت خدمات آنان زمانی بیشتر به چشم می‌آید که جامعه با بحران یا بیماری مواجه نشود.
 
دکتر تاملی با تشریح مبانی شکل‌گیری پزشکی خانواده افزود:پزشکی خانواده سامانی هدفمند برای عبور از آشفتگی و سردرگمی در نظام سلامت است و همان‌طور که در سایر حوزه‌های تخصصی و شرعی، رجوع فرد ناآگاه به متخصص و اهل خبره یک اصل عقلانی است، در سلامت نیز نمی‌توان تصمیم‌گیری درمانی را به آزمون و خطای فردی واگذار کرد.
 
وی ادامه داد: الگوی مراجعه مستقیم به مراکز تخصصی و فوق‌تخصصی، تکرار آزمایش‌ها و تصویربرداری‌های غیرضروری، مصرف خودسرانه داروها و افزایش مقاومت‌های دارویی، ناشی از نبود ساختار ارجاع است. مطالعات مستند بین‌المللی نشان می‌دهد که بیش از ۸۰ درصد از نیازهای درمانی و سلامتی مردم در سطح اول مراقبت‌ها قابل حل است، ۱۰ تا ۱۵ درصد به خدمات تخصصی و تنها ۵ درصد به خدمات فوق‌تخصصی نیاز پیدا می‌کنند و اجرای نظام ارجاع، دقیقاً برای مدیریت صحیح همین هرم جمعیتی طراحی شده است.
 
سرپرست تیم پایش وزارت بهداشت با اشاره به تجربه موفق بیش از ۱۰۰ کشور پیشرفته دنیا در پیاده‌سازی این الگو یادآور شد: امروزه مفهوم سلامت از مرزهای صرفاً درمانی فراتر رفته و شامل ابعاد جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی است و بر این اساس، سلامت تنها محصول کار پزشک نیست، بلکه تمامی ارکان جامعه نظیر شهرداری‌ها با توسعه فضاهای ورزشی، تولیدکنندگان با ارائه غذای سالم و مبلغان دینی با تقویت آرامش معنوی، همگی در نقش تولیدکنندگان سلامت عمل می‌کنند.
 
دکتر تاملی با قدردانی از پیگیری‌های رئیس دانشگاه علوم پزشکی یاسوج و همراهی مدیران استانی تأکید کرد:پزشکی خانواده همانند درختی پرثمر است که به بار نشستن آن نیازمند زمان، صبوری و تاب‌آوری مدیریتی است و موفقیت برنامه‌های بزرگ بهداشتی در گام نخست مستلزم تعهد سیاسی قاطع در سطوح عالی حاکمیت است و خوشبختانه امروز این اراده مشترک در دولت، وزارت بهداشت و وزارت کشور با ابلاغ‌های مشترک به استانداران و فرمانداران شکل گرفته است.


 

دکتر سیده رقیه پناهی رئیس دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، در این نشست ضمن خیرمقدم، اظهار داشت: مسئله پزشکی خانواده و نظام ارجاع به قدری در اولویت مدیریت دانشگاه قرار دارد که علاوه بر سه‌شنبه‌های وزارتی، در خود دانشگاه نیز به صورت هفتگی در جلسات مکرر هیئت‌رئیسه و با پیشتازی معاونت بهداشتی به پایش و تحلیل مستمر شاخص‌ها می‌پردازیم.
 
وی به انتخاب شهرستان بویراحمد به عنوان پایلوت اشاره کرد و گفت: شاید از دید ستاد وزارتخانه، انتخاب شهرستانی با جمعیت بیش از ۳۳۳ هزار نفر با توجه به چالش‌ها و تجارب گذشته یک تصمیم پرریسک تلقی شود، اما ما به اراده، توانمندی و تلاش جهادی و صادقانه همکارانمان در بدنه دانشگاه و معاونت بهداشتی که حتی در روزهای تعطیل ساعت‌ها به تحلیل شاخص‌ها می‌نشینند، ایمان کامل داریم و این مأموریت خطیر را با تمام توان پیش می‌بریم.
 
 
دکتر پناهی با تحلیل ریشه‌ای مشکلات نظام سلامت بیان داشت: دولت وفاق ملی وارث ناترازی‌های انباشته‌ای در منابع و مصارف طی سالیان گذشته است که حل دو‌ساله آن‌ها نیازمند رویکردی واقع‌بینانه و اصلاحات ساختاری است و در حوزه سلامت، پراکندگی، بی‌نظمی و ارائه‌ خدمات غیرضروری همواره موجب اتلاف وقت و منابع عمومی و سرگردانی مردم در صف‌های انتظار خدمات تخصصی بوده و  پزشکی خانواده و نظام ارجاع، دقیقاً ابزار اصلاحی و هدفمندسازی خدمات سلامت است.
 
وی با استناد به داده‌های بین‌المللی خاطرنشان کرد: بر اساس گزارش‌های سازمان بهداشت جهانی (WHO)، اجرای اصولی نظام ارجاع موجب کاهش ۱۵ تا ۳۰ درصدی مراجعات غیرضروری به سطوح تخصصی، ۲۰ درصد صرفه‌جویی در هزینه‌های کل نظام سلامت، بهبود ۱۲ تا ۱۷ درصدی شاخص‌های عدالت سلامت و دسترسی جغرافیایی و همچنین کاهش معنادار بستری‌های قابل پیشگیری می‌شود.
 
 
رئیس دانشگاه علوم پزشکی یاسوج با ارائه تصویری از چالش‌های میدانی استان، از وجود ناترازی بیش از ۲۰ درصدی در منابع و مصارف سطح یک سلامت خبر داد و با استناد به واقعیت‌های جغرافیایی، بر ضرورت بازنگری در سرانه‌ها تأکید کرد.
 
وی با اشاره به شرایط کوهستانی و پراکندگی جمعیت، توضیح داد که برخلاف استانداردهای کشوری، در استان ما به دلیل ضرورت پوشش جمعیت در مناطق صعب‌العبور، در بخش پزشکی خانواده روستایی به ازای هر ۲۵۰۷ نفر یک پزشک و در شبکه بهورزی به ازای هر ۶۳۶ نفر یک بهورز خدمت‌رسانی می‌شود که این امر موجب افزایش هزینه‌های پرسنلی و عدم انطباق با سرانه‌های مصوب شده است.
 
دکتر پناهی همچنین به چالش‌های ساختاری نظیر نیاز به پزشکان بیشتر در مراکز شبانه‌روزی و زیر دو هزار نفر، حذف ۳۷ هزار بیمه‌شده روستایی و تحمیل کسری ۱۲ میلیارد تومانی به سرانه دانشگاه، هزینه‌های سنگین ۵۶ واحد استیجاری و ناترازی ۷ میلیارد تومانی در حوزه ناوگان خودرویی اشاره کرد و در نهایت، عدم تناسب ضریب محرومیت با واقعیت‌های جغرافیایی استان را عامل اصلی ایجاد کسری سالانه ۴۳ میلیارد تومانی در تأمین نیازهای اولیه و پرداخت کارانه‌ها دانست.
 
 
دکتر پناهی تأکید کرد:اگر این برنامه ملی در استانی با شرایط و محرومیت‌های ما به موفقیت برسد، یک دستاورد عظیم و الگو برای تمام کشور خواهد بود.
 
وی در پایان تصریح کرد: رویکرد اصیل ریاست محترم جمهور و وزیر بهداشت، توجه عمیق به طبقات متوسط و تهی‌دست جامعه، حفظ کرامت انسانی و کاهش پرداخت از جیب مردم است؛ به نحوی که هم‌وطن ما در دورافتاده‌ترین روستا، همان کیفیتی از خدمت را لمس کند که در پایتخت ارائه می‌شود. تحقق این آرمان، نیازمند همراهی همه‌جانبه مسئولان استانی، ائمه جمعه، مدیران ارشد، دستگاه‌های بیمه‌گر و پشتوانه اعتباری وزارت بهداشت است و ما اطمینان داریم با این خرد جمعی و انگیزه بالایی که در بدنه دانشگاه وجود دارد، در این مسیر سربلند خواهیم بود.


دکتر سیده رقیه پناهی در پایان با اشاره به آغاز برنامه پزشکی خانواده روستایی از سال ۱۳۸۴ و ضرورت توسعه آن به مناطق شهری خاطرنشان کرد: گسترش این الگو به مناطق شهری، مهم‌ترین رسالت دوره جدید است. با نظارت مستمر، پایش میدانی، اصلاح فرآیندها و همراهی صمیمانه مردم و مسئولان، گام‌های اساسی در راستای تکریم مردم، کاهش هزینه‌های درمان و تحقق عدالت در سلامت برداشته خواهد شد.

در ادامه دکتر عباس بهشتی‌روی، فرماندار شهرستان بویراحمد، با بیان اینکه این شهرستان کانون ۶۰ درصدی بار درمان استان است، تصریح کرد: با تمرکز دولت بر عدالت در سلامت و تغییر رویکرد از درمان‌محوری به پیشگیری‌محوری، شهرستان بویراحمد آمادگی کامل دارد تا این طرح را به‌عنوان پایلوت عملیاتی کند.
 
فرماندار بویراحمد با اشاره به لزوم هماهنگی‌های فرابخشی میان شهرداری‌ها، دهیاری‌ها و دستگاه‌های اجرایی، افزود: موفقیت در این مسیر سخت، نیازمند همراهی عمومی است؛ لذا از مجموعه دانشگاه علوم پزشکی درخواست داریم علاوه بر خدمات جسمانی، پیوست سلامت روان را با بهره‌گیری از ظرفیت روانشناسان و مددکاران، به این طرح اضافه کند تا در برابر آسیب‌های اجتماعی، سد مستحکمی ایجاد شود.
 
دکتر بهشتی در پایان، ضمن تقدیر از تیم‌های جهادی که بدون چشم‌داشت در مناطق محروم خدمت می‌کنند، بر لزوم حمایت لجستیکی از این گروه‌ها تأکید کرد و ابراز امیدواری نمود که با هم‌افزایی موجود، گزارش عملکرد موفق این طرح در شش ماه آینده برای مردم ملموس باشد.

عالیت ۵۵ تیم سلامت برای اجرای طرح پزشک خانواده در بویراحمد


دکتر مسلم شریفی در همایش اجرای طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع، گفت: اجرای این برنامه در شهرستان بویراحمد به صورت پایلوت انجام می‌شود و در صورت موفقیت در اجرا، زمینه توسعه آن به سایر نقاط استان فراهم خواهد شد.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج با تشریح اهداف این طرح گفت: پزشکی خانواده برنامه‌ای جامع برای مراقبت از سلامت افراد، خانواده‌ها و محلات است و در این طرح هر خانوار در قالب یک پرونده الکترونیک سلامت و در یک مجموعه جمعیتی حدود سه هزار نفر، تحت پوشش یک پزشک خانواده، مراقب سلامت، ماما و منشی قرار می‌گیرد.

دکتر شریفی تصریح کرد: شاخص‌های سلامت افراد به صورت مستمر رصد و مشکلات سلامت آنها پیگیری می‌شود و در صورت نیاز به خدمات تخصصی، فرد از طریق نظام ارجاع الکترونیک به سطح دوم خدمات ارجاع داده شده و پس از دریافت خدمات تخصصی، مجدداً برای ادامه مراقبت به سطح نخست بازمی‌گردد.

وی یکی از مزیت‌های اصلی طرح را استمرار و کامل بودن مراقبت‌ها عنوان کرد و گفت: چهار ویزیت نخست پزشک خانواده برای افراد رایگان است و از ویزیت پنجم به بعد، فرانشیز از بیمار دریافت می‌شود.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی، استان ادامه داد: تلاش می‌شود با تقویت مراقبت‌های سطح نخست، نیاز افراد به مراجعات متعدد و خدمات تخصصی کاهش یابد؛ با این حال برای افرادی که نیازمند خدمات تخصصی هستند، فرآیند ارجاع به گونه‌ای طراحی شده که نوبت آنها در کلینیک تخصصی نیز از طریق همین نظام رزرو شود.

دکتر مسلم شریفی بیان کرد: بیمار پس از مراجعه به پزشک خانواده، در صورت نیاز به خدمات تخصصی با نوبت مشخص به کلینیک مربوط مراجعه می‌کند و در ایستگاه ارجاع، مسیر دریافت خدمت به وی اعلام می‌شود.

وی افزود: در صورت نیاز به خدمات پاراکلینیکی، دارو یا خدمات بیمارستانی نیز فرد به مراکز مشخص‌شده در طرح ارجاع می‌شود و نوبت‌گیری‌ها از قبل انجام خواهد شد؛ بنابراین بیمار در مسیر دریافت خدمات سلامت با سردرگمی و سرگردانی کمتری مواجه می‌شود.

فعالیت ۲۲ مرکز سلامت در بویراحمد

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج با اشاره به جمعیت شهرستان بویراحمد گفت: این شهرستان حدود ۳۳۰ هزار نفر جمعیت دارد که حدود ۱۶۲ هزار نفر آن در مناطق شهری و مابقی در مناطق روستایی ساکن هستند.

شریفی افزود: جمعیت روستایی پیش از این نیز تحت پوشش برنامه پزشک خانواده روستایی و شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر قرار داشتند و اکنون برنامه در سطح جمعیت شهری نیز اجرا می‌شود، اما مجموعه خدمات به صورت یکپارچه و با نظام ارجاع مشترک برای شهر و روستا دنبال خواهد شد.

وی از فعالیت ۲۲ مرکز سلامت در شهرستان بویراحمد خبر داد و گفت: همه این مراکز زیر پوشش طرح قرار دارند که پنج مرکز در محدوده شهری واقع شده‌اند و متناسب با جمعیت، پایگاه‌های سلامت و تیم‌های سلامت برای آنها تعریف می‌شود.

دکتر شریفی ادامه داد: در مجموع حدود ۵۵ تیم سلامت برای اجرای این طرح پیش‌بینی شده که تاکنون جانمایی و تعیین تکلیف حدود ۴۰ تیم انجام شده است.

وی گفت: این تیم‌ها در نزدیک‌ترین نقاط به محل سکونت مردم مستقر می‌شوند و در مناطقی که امکان ارائه خدمات از طریق مراکز دولتی وجود نداشته باشد، از ظرفیت بخش خصوصی استفاده خواهد شد.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج افزود: با مطب‌ها و درمانگاه‌های بخش خصوصی قراردادهای مستقیم منعقد می‌شود و این مراکز موظف خواهند بود خدمات را مطابق برنامه تعریف‌شده ارائه دهند و دریافت‌های آنها نیز بر اساس سازوکار تعیین‌شده از سوی سازمان‌های بیمه‌گر و دانشگاه علوم پزشکی انجام خواهد شد.

اجرای طرح پزشکی خانواده در ۶۴ شهرستان کشور

شریفی با بیان اینکه اجرای طرح پزشکی خانواده و نظام ارجاع یک تصمیم کشوری و وزارت بهداشت است، اظهار کرد: در حال حاضر ۶۴ شهرستان در سطح کشور وارد این برنامه شده‌اند و پیش‌بینی شده است اجرای آن تا پایان سال ادامه داشته باشد.

وی بیان کرد: در پایان سال، نتایج اجرای طرح بررسی و بر اساس دستاوردها درباره توسعه آن به سایر شهرستان‌ها تصمیم‌گیری خواهد شد.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج با تأکید بر اهمیت همراهی مردم گفت: اجرای موفق این برنامه نیازمند اعتماد و همکاری مردم است وامیدواریم با استمرار همراهی شهروندان، خدمات پزشکی خانواده و نظام ارجاع به شکل مطلوب اجرا شود.

دکتر شریفی افزود: اجرای طرح در بویراحمد در مرحله آزمایشی قرار دارد و نتایج اولیه رضایت‌بخش بوده است و امیدواریم با رفع نواقص و تقویت زیرساخت‌ها، زمینه اجرای موفق آن و توسعه برنامه به سایر شهرستان‌های کهگیلویه و بویراحمد فراهم شود.

تصاویر پیوست