همشهریان گرامی، همکاران ارجمند سلامت

 

امروز، بیست و پنجمین روز از اردیبهشت‌ماه، روزی  ویژه  در تقویم فرهنگی و بهداشتی این سرزمین است. از یک سو، پاسداشت ادب فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی طوسی، آن بلندآوازه‌ی پارسی‌گوی است که با خرد و حماسه، جان تازه‌ای به زبان و هویت ملی ما دمید. از سوی دیگر، آغازگر «هفته سلامت» است که هر سال فرصتی مغتنم برای بازاندیشی در بنیانی‌ترین دارایی انسان یعنی «سلامت» به شمار می‌رود.

 

شاید در نگاه نخست، پیوند میان فردوسی و هفته سلامت چندان آشکار نباشد؛ اما اگر ژرف‌تر بنگریم، درمی‌یابیم که هر دو در یک ریشه مشترک رشد می‌کنند: فرهنگ. فردوسی با شاهنامه، فرهنگ خردورزی، میهن‌دوستی، پاکی، راستی و پرهیز از ستم را نهادینه ساخت. هفته سلامت نیز در بن‌مایه‌ی خود، جز ترویج فرهنگی از خودمراقبتی، زیستن پویا، تاب‌آوری و عدالت در دسترسی به بهداشت نیست.

 

از این‌رو، من به عنوان معاون بهداشتی استان، این هم‌آوایی نیک را به فال نیک می‌گیرم و بر خود وظیفه می‌دانم که در این نوشتار، از نقش بی‌بدیل فرهنگ  به عنوان ستون پنهان توسعه سلامت سخن بگویم.

 

توسعه‌ی سلامت، تنها با نسخه‌های پزشکی محقق نمی‌شود. سال‌هاست که علم سلامت همگانی به این نتیجه رسیده است: مؤثرترین عامل در ارتقای سلامت جمعیت‌ها، پیش از بیمارستان‌ها و داروها، باورها، هنجارها و رفتارهای فرهنگی مردم است. تغذیه سالم، تحرک بدنی، پرهیز از دخانیات، مدیریت استرس، رعایت بهداشت فردی و اجتماعی – همه و همه ریشه در لایه‌های فرهنگی جامعه دارند.

 

در این میان، شاهنامه فردوسی سرشار از آموزه‌هایی است که می‌تواند به مثابه یک «سند بالنده‌ی فرهنگی برای سلامت» عمل کند:

 

· تکریم خرد: «توانا بود هر که دانا بود / ز دانش دل پیر برنا بود». خرد، اولین شرط انتخاب‌های درست سلامت است.

· پرهیز از افراط و خودکامگی: داستان ضحاک و کاوه، هشدار بر سر ستم به تن و جان خویشتن و دیگران است.

· طبیعت‌دوستی و پاکیزگی: آیین کهن ایرانی همواره بر آب، خاک و آتش پاک تأکید داشته – دقیقاً همان بن‌مایه‌های بهداشت محیط.

· همبستگی اجتماعی: فریدون و ایرج و سلم و تور نشان می‌دهند که جامعه سالم در گرو عدالت و مهرورزی است.

پس شایسته است  از این فرصت تاریخی استفاده کنیم و «سلامت» را از یک مسئله صرفاً درمانی، به یک گفتگوی فرهنگی تبدیل کنیم.

 مدارس، رسانه‌های محلی، مساجد، پایگاه‌های سلامت و حتی محافل شاهنامه‌خوانی می‌توانند کانون ترویج سبک زندگی سالم باشند. پیشنهاد می‌کنم:

 

1. در جلسات تخصصی با حضور کارشناسان ادبیات و سلامت پیوندهای میان این دو ساحت مورد بررسی قرار گیرد

2. پوسترهایی با ترکیب پیام‌های بهداشتی و حکایت‌های فردوسی طراحی و منتشر شود

3. از اساتید ادبیات دعوت شود تا «خرد در سلامت» را از زبان شاهنامه تفسیر کنند.

 

 هر چه فرهنگ یک جامعه اصیل‌تر، انسانی‌تر و خردبنیان‌تر باشد، سلامت آن جامعه پایدارتر خواهد بود. بیایید با تلفیق میراث فردوسی و برنامه‌های هفته سلامت، گامی نو در توسعه‌ی فرهنگی سلامت برداریم.

 

سعادت و  تندرستی  را برای شما  و همه هموطنانم آرزومندم.

 

با احترام

مسلم شریفی

معاون بهداشت دانشگاه