نشست تخصصی «حقوق شهروندی در نظام سلامت» با حضور مسئولان ارشد دانشگاهی، جامعهشناسان، فعالان مدنی و نخبگان استانی برگزار شد تا ابعاد مختلف رضایتمندی مردم و موانع پیشروی عدالت در سلامت بررسی شود.
به گزارش روابط عمومی، در ابتدای این نشست هماندیشی رئیس دانشگاه علوم پزشکی اسوج با جمعی از اعضای هیئتعلمی و فعالان فرهنگی که با محوریت «حقوق شهروندی در مجموعه سلامت و راهکارهای ارتقای آن» برگزار شد، دکتر پناهی بر ضرورت اصلاحات عمیق و پایدار در رفتار سازمانی و فرایندهای خدمترسانی تأکید کرد.
وی با ابراز خرسندی از حضور افراد صاحبنظر در این نشست گفت بسیاری از چالشهای حوزه سلامت تنها با مشارکت فکری جامعه علمی و فرهنگی قابل حل است.
ویاظهار داشت: اگرچه بسیاری از فرایندهای غلط گذشته اصلاح شده، اما هیچیک از این اقدامات هنوز من را راضی نکرده؛ چون همچنان میبینم مراجعهکننده از اورژانس ناراضی بیرون میرود.
رئیس دانشگاه با اشاره به تجربه اخیر یکی از مراجعهکنندگان که تحت فشار روانی، خستگی و مواجهه با برخوردهای نامناسب قرار گرفته بود، تأکید کرد: خشونت در بیمارستان با دستور حل نمیشود. نمیتوانیم بگوییم از فردا همه مهربان باشید. این مشکلات محصول سالها سوءمدیریت است و فقط با کار فرهنگی و استمرار اصلاحات درمان میشود.
دکتر پناهی با تشریح چرخه نارضایتی در مراکز درمانی افزود: گاهی بیمار، همراه، پرسنل، سوپروایزر و مدیر بیمارستان هرکدام با بستهای از ناآرامیها وارد مرکز میشوند و یک جرقه کافی است تا این ‘گوی خشونت’ دستبهدست شود و فضای بیمارستان را ملتهب کند.
وی گفت که طی یک سال گذشته مجموعهای از رفتارها، اعتراضها، نارضایتیها و چالشهای پرسنلی در جلسات کارشناسی آسیبشناسی شده و اکنون دادههای آن آماده ارائه به صاحبنظران است: چرا پرستار ناراضی است؟ چرا تحصن میکند؟ چرا قهر میکند؟ اینها را آسیبشناسی کردهایم و اکنون وقت ارائه راهحل مشترک است.
رئیس دانشگاه تأکید کرد اصلاحات در حوزه فرهنگ و رفتار سازمانی زمانبر است اما گریزناپذیر: فرهنگ مثل گوشت دیر میپزد؛ اما اگر صبر و استمرار داشته باشیم، به یک فرهنگ نهادینه و پایدار خواهیم رسید.
دکتر پناهی در پایان خواستار همراهی فعالان فرهنگی، هنرمندان و اندیشمندان با مجموعه سلامت شد و گفت: هدف اصلی، رسیدن به زبان مشترک، کاهش نارضایتیها و ارتقای کرامت انسانی در نظام سلامت است. همچنین ادامهدار بودن این نشستها در سطح بیمارستانها و شبکههای شهرستانها را از برنامههای آتی دانشگاه دانست.
در ادامه، دکتر احسان خانمحمدی، پژوهشگر حوزه جامعهشناسی، با تأکید بر اینکه حقوق شهروندی یک موضوع صرفاً فرهنگی نیست، گفت: «حقوق شهروندی پدیدهای نهادی و ساختاری است. تا زمانی که نهادهای مدنی تقویت نشوند و سرمایه اجتماعی ارتقا نیابد، نمیتوان انتظار تحقق کامل این حقوق را داشت.» وی همچنین به چالش برخورد ساختار سنتی و طایفهای با نظام اداری مدرن در استان اشاره کرد.
دکتر دارا کریمینژاد، جامعهشناس نیز در این نشست به سهم ۵۰ درصدی عوامل اجتماعی بر سلامت اشاره کرد و افزود: حقوق شهروندی در قانون اساسی ما جایگاه رفیعی دارد، اما برای عملیاتی شدن آن در نظام سلامت، نیازمند عدالت در توزیع امکانات و سنجش دقیق میزان رضایت مردم از خدماتی همچون بیمههای درمانی هستیم.
در بخش دیگری از این گفتگو، دکتر مرادی، رئیس مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، به چالشهای اقتصادی بیمارستانها پرداخت و گفت: مهاجرت بیماران به استانهای همجوار، بالا بودن پرداخت از جیب مردم و چندپارگی سیستمهای بیمهای، از موانع جدی در مسیر عدالت در سلامت هستند که باید برای آنها چارهاندیشی شود.
دکتر جعفر ذوالعدل، عضو هیئت علمی دانشگاه نیز در این نشست با تأکید بر اینکه فرهنگ محصول یک فرآیند تدریجی و تاریخی است، گفت: فرهنگ را نمیتوان با دستور و بخشنامه ایجاد کرد، بلکه نتیجه تکامل تدریجی رفتارها و تعاملات اجتماعی است.
وی با اشاره به لزوم نگاه کلنگر به سلامت افزود: نظام سلامت نباید تنها به درمان بیماریها محدود شود، بلکه باید با رویکردی هالستیک، جامعه و عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت را در اولویت قرار دهد.
ذوالعدل همچنین پیشنهاد داد از ظرفیت روابط ایلی و شبکههای اجتماعی محلی در استان برای تقویت آگاهی عمومی و ترویج رفتارهای سالم استفاده شود و افراد اثرگذار در این شبکهها بهعنوان «سفیران سلامت» در برنامههای آموزشی و پیشگیرانه مشارکت داده شوند.
دکتر روزبهی، عضو هیئت علمی دانشگاه، بر ضرورت بازنگری در اهداف کلان بر اساس نیازهای واقعی مردم تأکید کرد و ابراز داشت: نظام سلامت باید از روانشناسان و جامعهشناسان در کنار کادر پزشکی بهره ببرد تا باورها و الگوهای رفتاری در محیطهای درمانی بهدرستی نهادینهسازی شود.
همچنین دکتر معیننژاد، دکترای علوم سیاسی، با نقد نگاه کالبدمحور به توسعه سلامت، خاطرنشان کرد: توسعه نباید صرفاً در ساختوساز ساختمانی خلاصه شود. توزیع ناعادلانه امکانات، مانند وضعیت درمانی در مناطق محرومی همچون پاتاوه، نشاندهنده نیاز به بازنگری در سیاستهای توزیعی است.
در ادامه نشست، دیدگاههای مردمی و صنفی نیز مطرح شد. خانم نیکاقبال، بازنشسته حوزه فرهنگ، با بیان تجربههای عینی خود از مشکلات بیمارستانها، به مسائلی نظیر خستگی مفرط کادر درمان، فرسودگی تجهیزاتی مانند آسانسورها و نبود درک متقابل میان بیمار و پرسنل اشاره کرد و خواستار آموزش آداب معاشرت حرفهای به کارکنان بخشهای نگهبانی و پذیرش شد.
در همین راستا، آقای رفیعی، فعال حوزه هنر و رسانه، با نقد ضعف در اجرای طرح پزشک خانواده، پیشنهاد داد: بهجای تمرکز بر ساخت بیمارستانهای بزرگ و پرهزینه، باید به سمت ایجاد کلینیکهای محلی و پلیکلینیکهای تخصصی حرکت کنیم تا از تراکم بیدلیل جمعیت در اورژانسها کاسته شود.
در ادامه سعید یگانهجو، کارشناس حوزه سیاستگذاری سلامت دانشگاه با تأکید بر مبانی دینی حقوق شهروندی گفت: در جامعه اسلامی، حقوق شهروندی ریشه در تعالیم قرآن و سیره امام علی(ع) دارد.
وی با اشاره به نامه ۵۳ نهجالبلاغه خطاب به مالک اشتر افزود: حاکمان موظفاند با همه مردم، فارغ از دین و جایگاه اجتماعی، با عدالت، مهرورزی و احترام رفتار کنند و اجرای صحیح اصول قانون اساسی و قوانین بالادستی در حوزه سلامت میتواند اعتماد عمومی را افزایش داده و بسیاری از چالشهای موجود را کاهش دهد.
این نشست با تأکید بر استمرار جلسات هماندیشی و تشکیل کارگروههای تخصصی برای پیگیری مطالبات شهروندان در حوزه سلامت به کار خود پایان داد.
